Od października 2025 roku w Polsce startuje system kaucyjny. Będziemy płacić kaucję za butelki PET, puszki aluminiowe i szkło wielorazowe, a przy zwrocie odzyskamy pieniądze. To duża zmiana, która ma poprawić poziom recyklingu i przybliżyć Polskę do unijnych celów. Do 2025 roku państwa UE muszą zebrać co najmniej 77% butelek plastikowych, a do 2029 roku aż 90%. System kaucyjny jest krokiem w stronę realizacji zobowiązań, ale wciąż nie całą odpowiedzią na wyzwania środowiskowe. Ekologia w 2025 roku wymaga myślenia szerzej – nie tylko o butelkach i puszkach, ale też o opakowaniach, które pozostają poza systemem. Wśród nich szczególne miejsce zajmują kartony.
Kaucja to narzędzie, nie cel sam w sobie
W debacie publicznej łatwo odnieść wrażenie, że system kaucyjny rozwiąże problem odpadów. Tymczasem jest to tylko narzędzie. Działa dobrze w odniesieniu do wybranych materiałów, ale nie obejmuje całości rynku opakowań. Istnieje też ryzyko, że część firm potraktuje kaucję jako wystarczający krok i nie będzie podejmować innych działań. To z kolei prowadzi do tzw. greenwashingu – sytuacji, gdy organizacja ogranicza się do minimum, zamiast realnie zmieniać podejście do gospodarki odpadami.
Patrząc szerzej, trzeba pamiętać, że ogromny strumień odpadów stanowią kartony – zarówno transportowe, jak i te po napojach. Brak kaucji nie oznacza, że są one mniej istotne. Wręcz przeciwnie: skoro nie objęto ich systemem, odpowiedzialność za ich los spoczywa na nas jeszcze mocniej.
Kartony – niewidoczni bohaterowie codzienności
Opakowania kartonowe towarzyszą nam w każdym aspekcie życia. Paczki z e-sklepów, przesyłki w paczkomatach, opakowania zbiorcze w magazynach – wszystko opiera się na kartonie. Według danych branżowych średniej wielkości sklep internetowy wysyła dziennie od kilkuset do kilku tysięcy paczek. To oznacza setki zużytych kartonów każdego dnia.
Nie inaczej jest w logistyce i produkcji FMCG. Kartony służą do przewozu żywności, kosmetyków czy elektroniki. W domach z kolei spotykamy kartony po mleku, sokach czy płatkach śniadaniowych. To pokazuje, że choć system kaucyjny nie obejmuje kartonów, są one kluczowym materiałem w obiegu gospodarczym.
W 2025 roku to właśnie kartony mogą stać się testem, czy naprawdę potrafimy myśleć ekologicznie szerzej niż wymaga tego ustawa.
Dlaczego warto patrzeć szerzej na aspekt zarządzania kartonami?
Kartonów nie obejmuje kaucja, ale to nie oznacza, że nie można z nimi nic zrobić. Wręcz przeciwnie – tutaj możliwości są jeszcze większe:
- Kartony transportowe można wykorzystać ponownie, np. do kolejnych wysyłek czy magazynowania.
- Zamiast tracić środki na nowe opakowania, lepiej kupować kartony używane, które mają drugie życie.
- Kartony po napojach nadają się do recyklingu, w którym odzyskuje się włókna celulozowe.
- Skup kartonów pozwala firmom odzyskać część wartości z opakowań zamiast płacić za ich utylizację.
Dla przedsiębiorstw oznacza to konkretne korzyści: niższe koszty gospodarki odpadami, lepsze wyniki ESG i pozytywny wizerunek. Dla konsumentów daje możliwość wyboru marek, które nie ograniczają się do minimum, ale dbają o pełen obieg opakowań.
Rok 2025 – czas na edukację, działania ekologiczne i praktykę
System kaucyjny uczy nas, że opakowanie to zasób. Rolą edukacji ekologicznej jest przeniesienie tego myślenia także na kartony.
Firmy mogą edukować klientów na wiele sposobów:
- poprzez oznaczenia na paczkach („wysyłamy w kartonach z drugiego obiegu”),
- kampanie w social mediach pokazujące, jak wygląda droga kartonu w obiegu,
- organizację zbiórek i warsztatów, które uczą, jak prawidłowo segregować odpady.
Najbliższe miesiące będą czasem nie tylko dla ustawodawcy, ale także dla biznesu i organizacji społecznych. Jeśli połączymy przepisy z edukacją i realnymi działaniami, możemy znacząco poprawić poziom recyklingu kartonów i zmniejszyć ilość odpadów.
Ekologia to całość, nie fragment. Nasza Fundacja ekologiczna chce mówić o potrzebie zmian…
System kaucyjny od października 2025 roku to ważny krok, ale nie rozwiązanie wszystkich problemów. Jeśli chcemy prawdziwej zmiany, musimy patrzeć szerzej – na wszystkie opakowania, nie tylko te objęte kaucją. Działania ekologiczne
Kartony są podstawą logistyki, handlu i codziennych zakupów. Ponowne ich wykorzystanie, oddawanie do skupu kartonów czy recykling to działania, które realnie zmniejszają ilość odpadów. Kaucja przypomina nam, że butelki i puszki mają wartość. Kartony używane pokazują, że odpowiedzialność ekologiczna to szerszy obraz – i że ekologia w 2025 roku musi obejmować każdy materiał, nie tylko te wybrane w ustawie.
Pamiętajmy świadomość eko warto rozwijać od najmłodszych lat. Dlatego my tak bardzo podkreślamy, że ważna jest edukacja ekologiczna dzieci w szkołach.
O edukacyjnej stronie zmian opakowaniowych w 2025 roku przeczytasz również w artykule „System kaucyjny 2025 – dlaczego to nie wszystko? Rola edukacji ekologicznej”, gdzie podkreślono znaczenie zaangażowania biznesu w promowanie dobrych praktyk także poza obszarem objętym kaucją.
